اگر نمودار قيمتى يك جفت ارز را صبح دوشنبه باز كرده باشيد، احتمالا با فاصله اى ميان قيمت بسته شدن جمعه و قيمت باز شدن دوشنبه مواجه شده ايد. اين فاصله قيمتى كه در اصطلاح معامله گران به آن گپ (Gap) مى گويند، يكى از پديده هاى شناخته شده بازار فاركس است. شناخت اين پديده براى هر معامله گرى كه قصد فعاليت جدى در بازار را دارد، ضرورى است.

در اين مقاله، مفهوم گپ قيمتى، انواع آن و دلايل شكل گيرى آن را بررسى مى كنيم. همچنين نكات كليدى مديريت ريسك در شرايط گپ و روش هاى بهره بردارى از اين پديده در معاملات را مرور خواهيم كرد.

گپ قيمتى چيست؟

گپ (Gap) به فاصله اى در نمودار قيمت گفته مى شود كه در آن هيچ معامله اى انجام نشده است. به بيان ساده تر، قيمت از يك سطح به سطح ديگر جهش كرده بدون اينكه مراحل ميانى را طى كند. اين جهش قيمتى نتيجه تغيير ناگهانى در تعادل عرضه و تقاضا است.

در نمودار كندلى، گپ به شكل يك فضاى خالى ميان بدنه يا سايه دو كندل متوالى قابل مشاهده است. اگر قيمت باز شدن كندل جديد بالاتر از بالاترين قيمت كندل قبلى باشد، گپ صعودى (Gap Up) شكل گرفته و اگر پايين تر از پايين ترين قيمت كندل قبلى باشد، گپ نزولى (Gap Down) ايجاد شده است.

در بازار فارکس، گپ بيشتر در زمان باز شدن بازار پس از تعطيلات آخر هفته مشاهده مى شود. اما در بازارهاى سهام و كالا، اين پديده در ابتداى هر روز معاملاتى نيز رايج است؛ زيرا اين بازارها برخلاف فاركس، به صورت 24 ساعته فعال نيستند.

انواع گپ در بازار فاركس

گپ ها بسته به موقعيت و شرايط بازار به چهار دسته اصلى تقسيم مى شوند. شناخت هر نوع به معامله گر كمك مى كند تا تحليل دقيق ترى از شرايط بازار داشته باشد.

گپ شكست (Breakaway Gap)

گپ شكست زمانى ايجاد مى شود كه قيمت از يك سطح حمايتى يا مقاومتى مهم، يا از يك الگوى تكنيكال (مانند مثلث يا كانال) خارج شود. اين نوع گپ معمولا با افزايش حجم معاملات همراه است و نشانه شروع يك روند جديد محسوب مى شود. گپ شكست در بيشتر موارد به سرعت پر نمى شود.

گپ ادامه دهنده (Continuation Gap)

اين گپ در ميانه يك روند قوى ظاهر مى شود و تاييدى بر ادامه حركت قيمت در همان جهت است. برخى تحليل گران از اين نوع گپ براى تخمين هدف قيمتى روند استفاده مى كنند؛ به اين صورت كه فاصله آغاز روند تا نقطه گپ را اندازه مى گيرند و همان فاصله را از نقطه گپ به جلو پيش بينى مى كنند.

گپ خستگى (Exhaustion Gap)

گپ خستگى در انتهاى يك روند طولانى شكل مى گيرد و مى تواند نشانه اى از ضعف روند و احتمال تغيير جهت باشد. اين گپ معمولا به سرعت پر مى شود و حجم معاملات پس از آن كاهش مى يابد. تشخيص گپ خستگى از گپ ادامه دهنده نياز به تجربه و بررسى شاخص هاى مكمل دارد.

گپ معمولى (Common Gap)

گپ معمولى در بازه هاى قيمتى بدون روند مشخص يا در محدوده هاى رنج ايجاد مى شود. اين نوع گپ اهميت تحليلى كمترى نسبت به ساير انواع دارد و معمولا در بازه زمانى كوتاهى پر مى شود.

مقايسه بصرى چهار نوع گپ: شكست، ادامه دهنده، خستگى و معمولى

مقايسه انواع گپ در يك نگاه

احتمال پر شدن	حجم معاملات	موقعيت در روند	ويژگى اصلى	نوع گپ
كم	بالا	ابتداى روند	خروج از سطح كليدى	گپ شكست
متوسط	متوسط تا بالا	ميانه روند	تاييد ادامه روند	گپ ادامه دهنده
بالا	بالا سپس كاهشى	انتهاى روند	نشانه تغيير جهت	گپ خستگى
بسيار بالا	پايين	بدون روند مشخص	بدون اهميت تحليلى	گپ معمولى

چرا دوشنبه ها بازار فاركس با گپ باز مى شود؟

بازار فاركس از بامداد دوشنبه تا جمعه شب (به وقت ايران) به صورت 24 ساعته فعال است. اما در تعطيلات آخر هفته معاملات متوقف مى شوند. در اين بازه زمانى، رويدادهايى ممكن است رخ دهند كه تعادل عرضه و تقاضا را تغيير دهند. هنگامى كه بازار مجددا باز مى شود، تمام اين تغييرات به صورت يكجا در قيمت منعكس مى شوند و نتيجه آن، گپ قيمتى در لحظه باز شدن بازار است.

عوامل اصلى كه مى توانند باعث ايجاد گپ دوشنبه شوند:

• رويدادهاى ژئوپليتيكى و تحولات سياسى مانند انتخابات، تنش هاى بين المللى يا توافقات تجارى

• انتشار داده هاى اقتصادى مهم در كشورهايى كه بازارشان زودتر باز مى شود (مانند استراليا، ژاپن و نيوزيلند)

• تصميمات غيرمنتظره بانك هاى مركزى يا تغيير در سياست هاى پولى

• بلاياى طبيعى، بحران هاى مالى يا هر رويداد غيرقابل پيش بينى كه بر اقتصاد جهانى تاثير بگذارد

هرچه رويداد رخ داده مهم تر و غيرمنتظره تر باشد، احتمال ايجاد گپ بزرگ تر بيشتر خواهد بود.

نمونه واقعى گپ نزولى آخر هفته در جفت ارز يورو/دلار

گپ ها زبان بازار هستند؛ جايى كه تعادل عرضه و تقاضا ناگهان تغيير كرده است. ال بروكس (Al Brooks)

آيا گپ ها هميشه پر مى شوند؟

يكى از باورهاى رايج ميان معامله گران اين است كه گپ ها در نهايت پر مى شوند؛ يعنى قيمت به سطحى كه گپ از آنجا شروع شده، بازمى گردد. طبق داده هاى تاريخى بازار، بخش قابل توجهى از گپ هاى آخر هفته در فاركس در طول همان هفته معاملاتى پر مى شوند. اما اين يك قانون قطعى نيست و نبايد مبناى تصميم گيرى بدون تحليل قرار بگيرد.

عوامل موثر بر احتمال پر شدن گپ:

• نوع گپ: گپ هاى معمولى و خستگى نسبت به گپ شكست و ادامه دهنده احتمال پر شدن بيشترى دارند.

• اندازه گپ: گپ هاى كوچك تر معمولا سريع تر پر مى شوند.

• شرايط كلى بازار: روند قوى بازار مى تواند مانع از پر شدن گپ شود.

• حجم معاملات: حجم بالاى معاملات در جهت گپ، احتمال پر نشدن آن را افزايش مى دهد.

برنامه ريزى كنيد، سپس معامله كنيد. معامله بدون برنامه، برنامه ريزى براى شكست است. الكساندر الدر (Alexander Elder)

نكات كليدى مديريت ريسك در شرايط گپ

مدیریت ریسک در زمان وقوع گپ اهميت ويژه اى دارد. اگر بدون آمادگى با يك گپ بزرگ مواجه شويد، ممكن است زيان قابل توجهى متحمل شويد. چند نكته كاربردى براى مديريت اين شرايط:

1. استفاده از حد ضرر (Stop Loss): همواره قبل از تعطيلات آخر هفته، حد ضرر مناسبى تعيين كنيد. توجه داشته باشيد كه در شرايط گپ، سفارش حد ضرر ممكن است در قيمت دقيق تعيين شده اجرا نشود و در اولين قيمت موجود پس از گپ فعال شود. اين موضوع به ويژه در حساب هايى كه با اجراى NDD كار مى كنند، اهميت دارد.

2. تنظيم حجم معامله: اگر قصد نگهدارى معامله باز در طول آخر هفته را داريد، حجم معامله را كاهش دهيد تا در صورت وقوع گپ، زيان در محدوده قابل قبولى باقى بماند.

3. بررسى تقويم اقتصادى: پيش از تعطيلات آخر هفته، تقويم اقتصادى هفته آينده را بررسى كنيد. اگر رويداد مهمى مانند نشست بانك مركزى يا انتشار آمار اشتغال در برنامه باشد، احتمال گپ بيشتر خواهد بود.

4. پرهيز از تصميم گيرى احساسى: وقتى بازار با گپ باز مى شود، از ورود فورى و بدون تحليل به معامله خوددارى كنيد. ابتدا شرايط بازار را بررسى كنيد و سپس تصميم بگيريد.

5. تمرين در محيط بدون ريسك: اگر تازه وارد بازار شده ايد، واكنش بازار به گپ ها را در يك حساب دمو فارکس مشاهده و تمرين كنيد تا با اين پديده آشنا شويد.

موفق ترين معامله گران كسانى هستند كه ريسك را مديريت مى كنند، نه كسانى كه از آن فرار مى كنند. پل تودور جونز (Paul Tudor Jones)

سوالات متداول

گپ در فاركس چيست؟

گپ فاصله اى در نمودار قيمت است كه در آن هيچ معامله اى انجام نشده و قيمت از يك سطح به سطح ديگر جهش كرده است. اين پديده معمولا پس از تعطيلات آخر هفته يا انتشار اخبار مهم رخ مى دهد.

آيا گپ ها هميشه پر مى شوند؟

بخش قابل توجهى از گپ ها در بازار فاركس پر مى شوند، اما هيچ تضمينى براى پر شدن همه گپ ها وجود ندارد. نوع گپ، اندازه آن و شرايط كلى بازار بر احتمال پر شدن تاثيرگذار هستند.

چگونه قبل از آخر هفته ريسك گپ را كاهش دهيم؟

كاهش حجم معاملات باز، بررسى تقويم اقتصادى هفته آينده و تعيين حد ضرر مناسب، سه اقدام اساسى براى كاهش ريسك گپ آخر هفته هستند. برخى معامله گران ترجيح مى دهند قبل از تعطيلات، تمام معاملات باز خود را ببندند.

آيا مى توان از گپ ها براى معامله استفاده كرد؟

برخى معامله گران از استراتژى هاى مبتنى بر گپ استفاده مى كنند. اما اين نوع معاملات نياز به تجربه كافى، شناخت دقيق انواع گپ و مديريت ريسك حساب شده دارد.

چگونه مى توانم رفتار بازار هنگام گپ را تمرين كنم؟

با افتتاح حساب دمو رايگان در بروكر فارکس ارانته و مشاهده نمودارهاى قيمتى در روز دوشنبه، مى توانيد گپ هاى آخر هفته را بدون ريسك مالى مشاهده و بررسى كنيد. 

سلب مسئوليت

معاملات ابزارهاى مالى (مانند فاركس و CFDها) داراى سطح بالايى از ريسك هستند و براى همه سرمايه گذاران مناسب نيستند. محتواى اين مقاله صرفا جهت آموزش نگاشته شده و نبايد به عنوان توصيه مالى يا سيگنال معاملاتى در نظر گرفته شود. بروكر ارانته هيچ گونه مسئوليتى در قبال تصميمات معاملاتى و سود يا زيان ناشى از آن ها نخواهد داشت. قبل از شروع معامله، اطمينان حاصل كنيد كه با خطرات اين بازار كاملا آشنا هستيد.